FinScan.vn

Tài chính

Định giá doanh nghiệp: ba phương pháp phổ biến và điểm mù của từng phương pháp

FinScan.vn12/10/2026

Chia sẻFacebookLinkedInEmail

Đọc nhanh

P/E tương đối
So với mặt bằng ngành: nhanh, dễ làm, nhưng sai khi cả ngành đang được định giá quá cao hoặc quá thấp.
DCF
Quy đổi dòng tiền tương lai về hiện tại: bài bản nhất, nhưng rất nhạy với giả định.
Tài sản ròng
Tài sản trừ nợ: dựa vào cái đang có thật, nhưng bỏ sót tài sản vô hình và tài sản ghi theo giá gốc.
Cách dùng
Dùng nhiều phương pháp chéo nhau và ra một khoảng giá, không phải một con số.
Ảnh bìa bài Định giá doanh nghiệp: ba phương pháp, ba điểm mù. Một tòa nhà văn phòng ở giữa, nhìn qua ba tấm kính tượng trưng cho ba cách định giá: so sánh thị trường, dòng tiền chiết khấu và giá trị tài sản

Cùng một công ty, hỏi ba người dùng ba phương pháp khác nhau có thể ra ba mức giá khác nhau, chênh nhau vài chục phần trăm là chuyện thường. Vậy nên tin con số nào? Bài này nói về ba phương pháp định giá phổ biến nhất và, quan trọng hơn, điểm mù của từng phương pháp.

Phần 1/4

Ba cách nhìn một doanh nghiệp

Ba phương pháp trong bài ứng với ba cách tiếp cận mà chuẩn mực vẫn gọi tên.

Định giá một doanh nghiệp có thể bắt đầu từ ba câu hỏi: thị trường đang trả bao nhiêu cho những doanh nghiệp tương tự, doanh nghiệp này sẽ tạo ra bao nhiêu tiền trong tương lai, hoặc doanh nghiệp này đang sở hữu những gì. Ba phương pháp trong bài là ba câu trả lời cho ba câu hỏi đó, và cũng khớp với cách chuẩn mực phân loại.

P/E tương đối
Cách tiếp cận thị trường (market approach). Trong Thông tư số 36/2024/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam: Thẩm định giá doanh nghiệp, đây là nhóm phương pháp thị trường, trong đó có phương pháp tỷ số bình quân.
DCF
Cách tiếp cận thu nhập (income approach). Thông tư số 36/2024/TT-BTC có phương pháp chiết khấu dòng tiền tự do, kể cả dòng tiền tự do của doanh nghiệp và dòng tiền tự do của vốn chủ sở hữu.
Giá trị tài sản ròng
Gần nhất với cách tiếp cận chi phí (cost approach) của IFRS 13, và là phương pháp tài sản trong Thông tư số 36/2024/TT-BTC.

IFRS 13 – Fair Value Measurement (đoạn 62) cũng gọi tên ba kỹ thuật định giá này: phương pháp thị trường, phương pháp chi phí và phương pháp thu nhập.

Phần 2/4

Ba phương pháp và điểm mù

Cách làm, ví dụ và khi nào từng phương pháp cho kết quả sai.

1. P/E tương đối: “người ta trả bao nhiêu thì mình trả bấy nhiêu”

Cách làm: lấy P/E bình quân của ngành (hoặc nhóm công ty tương đồng) nhân với lợi nhuận của công ty.

Ví dụ: công ty lãi 20 tỷ đồng một năm, có 10 triệu cổ phiếu đang lưu hành, tức mỗi cổ phiếu làm ra 2.000 đồng lợi nhuận. Ngành đang giao dịch ở P/E 15 thì giá hợp lý khoảng 2.000 × 15 = 30.000 đồng một cổ phiếu.

Khi nào sai: khi cả ngành đang được định giá quá cao trong một đợt bong bóng, vì so với mặt bằng sai thì giá ra cũng sai theo. Khi lợi nhuận năm nay tăng đột biến một lần và không lặp lại, P/E bị méo ngay. Hoặc khi công ty tăng trưởng nhanh hơn hẳn mặt bằng ngành mà vẫn bị áp P/E của ngành.

2. DCF: bài bản nhất, cũng nhạy nhất với giả định

Cách làm nói gọn: dự báo dòng tiền công ty tạo ra trong tương lai rồi chiết khấu về hiện tại theo một lãi suất phản ánh rủi ro.

Ví dụ đơn giản: dòng tiền tự do năm tới là 100 tỷ đồng, giữ đều mãi mãi, lãi suất chiết khấu 10% thì giá trị = 100 / 10% = 1.000 tỷ đồng. Chỉ cần đổi một giả định là giá thay đổi nhiều:

Ví dụ: cùng dòng tiền 100 tỷ đồng, đổi một giả định
Giả địnhGiá trị (tỷ đồng)
Chiết khấu 10%, dòng tiền không tăng1.000
Chiết khấu 10%, dòng tiền tăng 2% mỗi năm1.250
Chiết khấu 12%, dòng tiền không tăng833

Cùng một công ty mà ra 833, 1.000 hay 1.250 tỷ đồng, chỉ vì giả định khác nhau. Đây là điểm mù lớn nhất của DCF: đầu ra chỉ tốt bằng giả định đầu vào.

Hai lưu ý khi đọc ví dụ trên. Công thức 100 / (10% − 2%) chỉ dùng được khi lãi suất chiết khấu lớn hơn tốc độ tăng trưởng. Và nếu dùng dòng tiền tự do của cả doanh nghiệp thì kết quả là giá trị của toàn doanh nghiệp; muốn ra giá trị vốn chủ sở hữu còn phải trừ nợ vay ròng.

3. Giá trị tài sản ròng: chắc chắn nhưng thiếu

Cách làm: lấy tổng tài sản trừ tổng nợ, điều chỉnh về giá thị trường nếu có thông tin.

Điểm mạnh: dựa vào cái đang có thật, không phải đoán tương lai.

Khi nào sai: khi bỏ sót tài sản vô hình như thương hiệu, đội ngũ, công nghệ, quan hệ khách hàng. Nhiều khi đây mới là phần giá trị lớn nhất mà sổ sách không ghi nhận. Ngoài ra, tài sản ghi theo giá gốc có thể đã lỗi thời: mảnh đất mua 20 năm trước ghi vài chục tỷ đồng, giá thị trường bây giờ có thể gấp nhiều lần.

Phương pháp này hợp với công ty nhiều tài sản hữu hình như bất động sản, sản xuất, và kém hợp với công ty công nghệ, dịch vụ.

Phần 3/4

Vì sao sổ sách và giá trị thật hay lệch nhau

Chuẩn mực kế toán nói gì về hai điểm mù của phương pháp tài sản, và chuẩn mực định giá nói gì về việc dùng nhiều phương pháp.

Tài sản ghi theo giá gốc
VAS 03 – Tài sản cố định hữu hình (đoạn 28) quy định sau ghi nhận ban đầu, tài sản cố định hữu hình được xác định theo nguyên giá, khấu hao lũy kế và giá trị còn lại, chỉ điều chỉnh khi được đánh giá lại theo quy định của Nhà nước. IAS 16 – Property, Plant and Equipment (đoạn 29 và 31) cho doanh nghiệp chọn mô hình giá gốc hoặc mô hình đánh giá lại theo giá trị hợp lý. Vì vậy cùng một mảnh đất, số trên sổ theo VAS và số trên sổ theo IFRS có thể khác nhau nếu doanh nghiệp theo IFRS chọn mô hình đánh giá lại.
Tài sản vô hình tự tạo
Thương hiệu, danh sách khách hàng do doanh nghiệp tự tạo ra không được ghi nhận là tài sản vô hình theo IAS 38 – Intangible Assets (đoạn 63) và VAS 04 – Tài sản cố định vô hình (đoạn 42). Giá trị tài sản ròng trên sổ vì thế thường thấp hơn giá trị doanh nghiệp, nhất là với doanh nghiệp công nghệ và dịch vụ.
Một phương pháp hay nhiều phương pháp
IFRS 13 – Fair Value Measurement (đoạn 63) nêu rõ có trường hợp một kỹ thuật là đủ, có trường hợp nên dùng nhiều kỹ thuật, và giá trị hợp lý là điểm trong khoảng kết quả đại diện nhất cho hoàn cảnh cụ thể. Nói cách khác, chuẩn mực cũng nhìn kết quả định giá như một khoảng giá.

Phần 4/4

Dùng sao cho đúng

Ba nguyên tắc và ba câu hỏi trước khi tin một mức định giá.

Dùng chéo nhiều phương pháp
Xem chúng có “kể cùng một câu chuyện” không. Nếu P/E, DCF và tài sản ròng cùng chỉ về một vùng giá thì kết luận đáng tin hơn nhiều.
Ra khoảng giá
Ví dụ 800 đến 1.250 tỷ đồng thay vì một con số tuyệt đối. Cách này trung thực hơn với bản chất không chắc chắn của định giá.
Đặt câu hỏi ngược
Với mức giá thị trường hiện tại, nhà đầu tư đang kỳ vọng tăng trưởng bao nhiêu? Kỳ vọng đó có hợp lý không?

Định giá không phải khoa học chính xác. Đó là việc đặt giả định có cơ sở rồi kiểm chứng chéo. Phương pháp nào cũng có điểm mù; người định giá giỏi không phải người thuộc công thức, mà là người biết mình đang mù ở đâu.