FinScan.vn

Bản tin tuần

Bản tin tuần 24/10/2026 – 30/10/2026

FinScan.vnĐăng 30/10/2026

Chia sẻFacebookLinkedInEmail

Kiểm toán Nhà nước công khai kết quả phân tích dữ liệu hóa đơn tại Vĩnh Long, mới là dấu hiệu chưa phải kết luận vi phạm. Cục Thuế nêu định hướng kết nối dữ liệu kế toán và dùng AI đánh giá rủi ro. Một doanh nghiệp phản ánh chưa nộp được tờ khai 01/TCKT.

Việt Nam 3 tin

  • Mới trong tuần
  • 01 · Cục Thuế: kết nối dữ liệu kế toán, AI đánh giá rủi ro, dự án đến năm 2028Định hướng công bố tại hội thảo, chưa phải yêu cầu mới buộc doanh nghiệp.27/10 · Cập nhật

    Nội dung

    Theo Báo Nhân dân ngày 28/10/2026, tại hội thảo thuế và pháp lý Tax & Legal Institute 2026 do KPMG tổ chức chiều 27/10/2026, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho biết ngành Thuế đang triển khai dự án xây dựng hệ thống công nghệ thông tin phục vụ chuyển đổi số quản lý thuế, dự tính hoàn thành năm 2028. Hệ thống hướng tới kết nối với hệ thống kế toán của doanh nghiệp và ứng dụng AI trong kiểm tra, đánh giá rủi ro.

    Dự án được nêu đầy đủ là “Xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tái thiết kế quy trình nghiệp vụ và yêu cầu chuyển đổi số trong công tác quản lý thuế”.

    Hệ thống hướng tới việc doanh nghiệp không phải tự lập các báo cáo kê khai thuế và được định hướng trở thành “trợ lý cao cấp” của người nộp thuế.

    Cục trưởng cho biết do nguồn lực công nghệ thông tin của cơ quan thuế còn hạn chế, ngành Thuế định hướng đẩy mạnh mô hình “thuế nhúng”, tức hệ thống kế toán thuế tích hợp với hệ thống kế toán của doanh nghiệp, cho phép kết nối tự động và cảnh báo khi có dấu hiệu bất thường liên quan đến hóa đơn, nợ thuế; đồng thời tăng cường ứng dụng AI và liên thông dữ liệu để giảm các khâu kê khai, hướng tới quy trình “zero touch”.

    Về kiểm tra, ông nêu cơ quan thuế lựa chọn đối tượng trên cơ sở đánh giá rủi ro, ứng dụng AI để phân tích báo cáo tài chính cùng các nguồn thông tin liên quan nhằm nhận diện dấu hiệu rủi ro; kết quả năm 2025 là số cuộc kiểm tra thuế tại trụ sở doanh nghiệp giảm nhưng tổng số thu tăng.

    Đây là định hướng được nêu tại hội thảo; bài báo không nêu văn bản, đặc tả kỹ thuật hay thời điểm buộc doanh nghiệp phải kết nối.

    Tác động

    Doanh nghiệp, kế toán thuế và kiểm toán viên quan tâm đến chất lượng dữ liệu sổ kế toán, hóa đơn và tờ khai.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Nếu việc kết nối được triển khai, số liệu trong sổ kế toán sẽ trở thành dữ liệu đầu vào cho cảnh báo rủi ro của cơ quan thuế, nên chênh lệch giữa sổ kế toán, hóa đơn và tờ khai dễ bị nhìn thấy sớm hơn, thay vì chờ đến lúc kiểm tra.

    Với kế toán và kiểm toán, câu hỏi thực tế là dữ liệu có sạch, đối chiếu được và giải thích được hay không. Chưa có yêu cầu kết nối bắt buộc; quyết định tích hợp cần dựa trên yêu cầu và đặc tả chính thức.

    Việc nên làm

    • Chưa thay đổi hệ thống kế toán vì định hướng này khi chưa có yêu cầu và đặc tả chính thức.
    • Làm trước việc luôn có ích: đối chiếu định kỳ sổ kế toán, hóa đơn và tờ khai, ghi lại giải thích cho các khoản chênh lệch.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Rà định kỳ sự khớp giữa sổ kế toán, hóa đơn đầu ra, hóa đơn đầu vào và tờ khai thuế; lập bảng giải thích chênh lệch.
    • Chuẩn hóa danh mục khách hàng, nhà cung cấp, mã số thuế và mã hàng trong phần mềm kế toán để dữ liệu đối chiếu được.
    • Theo dõi văn bản và đặc tả chính thức của Cục Thuế trước khi đầu tư cho bất kỳ tích hợp nào.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Đầu tư tích hợp theo thông tin nêu tại hội thảo khi chưa có đặc tả chính thức.
    • Hiểu mục tiêu “không phải tự lập tờ khai” thành quy định đã có hiệu lực.

    Nguồn

    Bản đăng lại: Báo Nhân dân – Ngành thuế đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và phát triển “trợ lý cao cấp” cho người nộp thuế (28/10/2026) ↗ (không phải trang của cơ quan ban hành)

    Nội dung theo Báo Nhân dân, chưa dẫn trực tiếp từ Cục Thuế · đối chiếu ngày 02/11/2026

  • 02 · Mẫu 01/TCKT: doanh nghiệp phản ánh chưa nộp được tờ khai kỳ tháng 9/2026Phản ánh của một đơn vị; cổng hỏi đáp chưa đăng trả lời.29/10 · Cập nhật

    Nội dung

    Ngày 29/10/2026, cổng hỏi đáp chính sách tài chính của Bộ Tài chính đăng câu hỏi của một doanh nghiệp khai thay thuế cho cá nhân cho thuê bất động sản. Theo doanh nghiệp, hồ sơ kỳ tháng 9/2026 theo mẫu 01/TCKT thuộc Thông tư 18/2026/TT-BTC bị dịch vụ công từ chối tiếp nhận, còn phần mềm HTKK 5.8.1 không cho nhập kỳ tháng 9 theo mẫu mới và báo tờ khai có hiệu lực từ 01/10/2026, nên doanh nghiệp chưa nộp được hồ sơ.

    Doanh nghiệp thuê bất động sản của cá nhân, thanh toán hằng tháng và khai thuế thay cho cá nhân.

    Theo doanh nghiệp, các tháng trước doanh nghiệp khai theo mẫu 01/TCKT thuộc Thông tư 18/2026/TT-BTC; đến tháng 10/2026, khi nộp hồ sơ kỳ tháng 9/2026, dịch vụ công từ chối tiếp nhận với lý do hồ sơ khai thuế không có trong bảng hiệu lực nhận tờ khai điện tử của hệ thống quản lý thuế (TMS).

    Doanh nghiệp cho biết được biết từ ngày 01/07/2026 mẫu 01/TCKT thực hiện theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, nhưng trên dịch vụ công chỉ nộp được dạng tệp XML, phần khai trực tuyến không thực hiện được; khi dùng phần mềm HTKK để tạo tệp XML thì phần mềm không cho nhập kỳ tháng 9 và báo tờ khai có hiệu lực từ 01/10/2026.

    Doanh nghiệp lo ngại nộp chậm và bị phạt, và đề nghị hướng dẫn cụ thể. Tại thời điểm rà soát phục vụ bản tin, trang chưa có phần trả lời được đăng tải.

    Đây là phản ánh của một đơn vị, chưa đủ căn cứ kết luận lỗi xảy ra trên diện rộng hoặc có gia hạn nộp hồ sơ.

    Các mốc hiệu lực và phiên bản phần mềm trong câu hỏi là thông tin do doanh nghiệp phản ánh, không phải kết luận pháp lý của FinScan, và FinScan chưa đối chiếu với quy định chuyển tiếp của Thông tư 89/2026/TT-BTC.

    Tác động

    Doanh nghiệp thuê bất động sản của cá nhân và khai, nộp thuế thay, cùng kế toán thuế phụ trách các tờ khai này.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Khi hệ thống và biểu mẫu chưa khớp nhau, điều quan trọng là chứng minh được đơn vị đã cố gắng nộp đúng hạn bằng hồ sơ cụ thể.

    Một phản ánh của một đơn vị chưa đủ để nói lỗi này phổ biến hay đã có gia hạn; kết luận về mẫu áp dụng và thời hạn cần chờ hướng dẫn của cơ quan thuế.

    Việc nên làm

    • Kiểm tra kết quả tiếp nhận thực tế của từng hồ sơ; lưu thông báo từ chối, lý do và lịch sử gửi.
    • Liên hệ cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn và ghi nhận; không tự suy ra thời hạn nộp đã được gia hạn.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Lưu thông báo từ chối, thời điểm gửi, tên tệp XML và phiên bản HTKK đã dùng cho từng lần nộp.
    • Gửi đề nghị hướng dẫn qua kênh chính thức của cơ quan thuế quản lý, nêu rõ kỳ khai, mẫu đã dùng và lỗi nhận được; lưu bằng chứng đã gửi.
    • Rà các kỳ và hồ sơ khai thay khác dùng cùng mẫu để biết có bị ảnh hưởng không.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Chờ lâu rồi mới nộp vì tin rằng thời hạn đã tự động được gia hạn.
    • Không lưu bằng chứng về lần nộp bị từ chối, nên khó chứng minh nỗ lực nộp đúng hạn nếu bị xử phạt chậm nộp.

    Nguồn

    Nguồn chính thức: Bộ Tài chính – Hỏi đáp chính sách tài chính, câu hỏi về mẫu 01/TCKT (29/10/2026) ↗

    Bộ Tài chính (cổng hỏi đáp chính sách tài chính) · đối chiếu ngày 02/11/2026

  • Đang theo dõi, công bố trước tuần này
  • 03 · Vĩnh Long: hóa đơn hơn 9.035 tỷ đồng có dấu hiệu không kèm hàng hóaPhát hiện của Kiểm toán Nhà nước, chưa phải kết luận vi phạm; đã chuyển cơ quan điều tra.22/10 · Cập nhật

    Nội dung

    Ngày 22/10/2026, Kiểm toán Nhà nước công khai kết quả kiểm toán ngân sách địa phương năm 2025 của tỉnh Vĩnh Long. Qua phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử năm 2024 và 2025, 21 doanh nghiệp ở trạng thái bỏ địa chỉ kinh doanh đã lập hóa đơn tổng giá trị 9.035,48 tỷ đồng cho 248 doanh nghiệp; trong đó 9.010,54 tỷ đồng được xác định không có hàng hóa thực tế đi kèm, và thông tin đã được chuyển Cơ quan An ninh điều tra, Bộ Công an. Báo chí đưa tin lại ngày 29/10/2026.

    Cuộc kiểm toán gồm ngân sách địa phương, báo cáo quyết toán ngân sách địa phương năm 2025 và chuyên đề thanh tra, kiểm tra thuế giai đoạn 2023 đến 2025 của Thuế tỉnh Vĩnh Long.

    Kiểm toán Nhà nước gọi 21 doanh nghiệp bán hàng là nhóm F0 và 248 doanh nghiệp mua hàng là nhóm F1.

    Các doanh nghiệp F0 thành lập và hoạt động trong thời gian ngắn, vốn điều lệ góp bằng tiền mặt, không trực tiếp sản xuất mà chủ yếu kinh doanh thương mại; giá trị hàng hóa bán ra cao hơn giá trị hàng hóa mua vào, chênh lệch 9.010,54 tỷ đồng.

    Vì vậy các doanh nghiệp F1 sử dụng hóa đơn đầu vào này có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để làm giảm số thuế phải nộp và tăng số thuế được khấu trừ, được hoàn.

    Theo số liệu ước tính, thuế giá trị gia tăng đầu vào tương ứng không được khấu trừ là 901,054 tỷ đồng; thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp có thể bị giảm khoảng 1.802,11 tỷ đồng trong trường hợp các doanh nghiệp F1 có thu nhập chịu thuế, không thuộc diện được miễn, giảm thuế và toàn bộ giá trị hóa đơn được hạch toán vào chi phí được trừ.

    Qua rà soát đến ngày 03/7/2026, chỉ có 1 trong 248 doanh nghiệp F1 đang hoạt động đã điều chỉnh giảm kê khai đối với hóa đơn mua vào từ nhóm F0.

    Đây là phát hiện của cơ quan kiểm toán về dữ liệu các kỳ trước, không phải quy định mới và chưa phải kết luận vi phạm đối với từng doanh nghiệp.

    Giá trị hóa đơn hơn 9.000 tỷ đồng cũng không đồng nghĩa với số thuế thất thoát cùng giá trị: các số ước tính thuế nêu ở trên thấp hơn nhiều và phụ thuộc điều kiện.

    Tác động

    Doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ từ nhà cung cấp mới hoặc có rủi ro cao, kế toán thuế và kiểm toán viên soát hóa đơn đầu vào.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Điểm đáng lấy từ tin này là cách lần ra vấn đề: bắt đầu từ dữ liệu hóa đơn điện tử, khoanh nhóm nhà cung cấp có trạng thái rủi ro rồi lần theo các doanh nghiệp mua hàng.

    Hóa đơn và chứng từ thanh toán chưa đủ để giải thích bản chất giao dịch; hồ sơ cần cho thấy hàng hóa hoặc dịch vụ thực sự đã được giao, ai nhận và ai nghiệm thu.

    Phân tích quan hệ giữa các bên giúp khoanh vùng hồ sơ cần kiểm tra thêm, còn cảnh báo dữ liệu tự nó chưa phải kết luận gian lận.

    Việc nên làm

    • Với nhà cung cấp mới, giá trị lớn hoặc có dấu hiệu bất thường, đối chiếu hóa đơn với hợp đồng, giao nhận hoặc nghiệm thu và chứng từ thanh toán.
    • Lưu hồ sơ đánh giá nhà cung cấp (đăng ký kinh doanh, địa chỉ thực tế, năng lực thực hiện) cùng hồ sơ mua hàng.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Lập danh sách nhà cung cấp mới phát sinh hoặc giá trị lớn trong kỳ, tra cứu tình trạng hoạt động của mã số thuế trước khi ghi nhận và khấu trừ.
    • Với hóa đơn mua vào giá trị lớn, đối chiếu đủ hợp đồng, giao nhận hoặc nghiệm thu, thanh toán và năng lực thực hiện của nhà cung cấp.
    • Trong kiểm toán, dùng phân tích dữ liệu để khoanh vùng nhóm nhà cung cấp thành lập chưa lâu, vốn điều lệ góp bằng tiền mặt, bán ra nhiều hơn mua vào; kết quả chỉ là căn cứ chọn hồ sơ kiểm tra thêm.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Coi cảnh báo dữ liệu là kết luận gian lận, hoặc ngược lại coi hóa đơn và chuyển khoản đầy đủ là hết rủi ro.
    • Chỉ kiểm tra nhà cung cấp lúc ký hợp đồng mà không theo dõi lại khi giao dịch kéo dài.

Góc nhìn FinScan

  • 04 · Dữ liệu càng nối được thì hồ sơ giao dịch càng phải nối đượcHóa đơn, sổ sách và hồ sơ giao nhận cần kể cùng một câu chuyện.Nhận định của FinScan

    Tuần này hai tin cùng nói về dữ liệu ở hai đầu. Ở Vĩnh Long, Kiểm toán Nhà nước lần ra nhóm giao dịch đáng ngờ từ dữ liệu hóa đơn điện tử.

    Cục trưởng Cục Thuế thì nêu hướng kết nối với dữ liệu kế toán của doanh nghiệp và dùng AI đánh giá rủi ro, dự tính đến năm 2028.

    Khi dữ liệu nối được với nhau, chỗ yếu thường nằm ở nơi hóa đơn không nối được với hợp đồng, giao nhận, nghiệm thu và thanh toán.

    Tin thứ ba nhắc thêm một điều nhỏ hơn: lúc hệ thống trục trặc, lịch sử nộp và thông báo từ chối cũng là hồ sơ cần giữ.

    Nhận định của FinScan, tách riêng khỏi thông tin của cơ quan ban hành.

Cách đọc bản tin ▸
  • Đã ban hành: văn bản đã ban hành, có số hiệu và ngày hiệu lực.
  • Dự thảo: dự thảo đã công bố, chưa có hiệu lực.
  • Đang phát triển: đang soạn, chưa công bố để lấy ý kiến.
  • Hướng dẫn: công văn, hướng dẫn, tài liệu hỗ trợ; không phải văn bản quy phạm mới.
  • Cập nhật: cập nhật công cụ, phần mềm, tài liệu hoặc thông báo.

Mới trong tuần: công bố trong kỳ của bản tin. Đang theo dõi: công bố trước kỳ này, vẫn đáng chú ý. Ngày công bố và ngày hiệu lực được ghi riêng. Hãy đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.