Kế toán & Tuân thủ
Kiểm tra thuế theo Quyết định 1161: đoàn chưa tới, dữ liệu đã bị soi trước, doanh nghiệp cần chuẩn bị gì
FinScan.vn23/10/2026
Đọc nhanh
- Văn bản và hiệu lực
- Quyết định 1161/QĐ-CT ngày 14/8/2026 của Cục Thuế (Bộ Tài chính), có hiệu lực từ ngày 14/8/2026, thay Quyết định 970/QĐ-TCT ngày 14/7/2023. Quy trình bám theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026.
- Bước đầu tiên là giải trình
- Hồ sơ thuế rủi ro cao được kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế trước. Doanh nghiệp được yêu cầu giải trình, bổ sung tối đa hai lần, mỗi lần không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo.
- Khi đoàn kiểm tra tới
- Quyết định kiểm tra gửi cho doanh nghiệp chậm nhất 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành. Trong quá trình kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp, khi đoàn yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp cần đáp ứng thời hạn 06 giờ làm việc theo quy trình. Phạm vi cung cấp căn cứ vào yêu cầu hợp lệ và nội dung kiểm tra.
- Việc nên làm ngay
- Chuẩn hóa dữ liệu hóa đơn, tờ khai, sổ kế toán sao cho đối chiếu được với nhau, và cử một đầu mối nhận, theo dõi thông báo của cơ quan thuế trên kênh điện tử.

Trước đây, nói đến kiểm tra thuế là nghĩ đến chuyện đoàn kiểm tra đến công ty. Quy trình mới cho thấy một thứ tự khác: cơ quan thuế rà soát hồ sơ theo mức độ rủi ro, đối chiếu với dữ liệu mình đang có, rồi mới tính đến việc ra quyết định kiểm tra. Doanh nghiệp có thể phải giải trình mà chưa hề gặp một cán bộ thuế nào.
Điều này khớp với nguyên tắc của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15: áp dụng quản lý rủi ro và ứng dụng công nghệ thông tin, ưu tiên kiểm tra trực tuyến, từ xa trên dữ liệu điện tử. Bài này đi qua hai hình thức kiểm tra của quy trình, rồi gợi ý doanh nghiệp nên chuẩn bị gì từ bây giờ.
Một lưu ý về cách hiểu: việc hồ sơ được phân loại rủi ro cao hoặc bị yêu cầu giải trình không đồng nghĩa doanh nghiệp đã vi phạm pháp luật thuế. Đây là bước kiểm tra, xác minh thông tin theo cơ chế quản lý rủi ro.
| Mốc | Thời hạn |
|---|---|
| Giải trình theo thông báo của cơ quan thuế | Không quá 10 ngày làm việc mỗi lần |
| Số lần yêu cầu giải trình | Tối đa 02 lần theo quy trình |
| Gửi quyết định kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp | Chậm nhất 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định |
| Thời gian kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp | 20 ngày; 40 ngày nếu có giao dịch liên kết (kể từ ngày công bố quyết định, có thể gia hạn một lần) |
| Cung cấp hồ sơ, tài liệu khi đoàn kiểm tra yêu cầu | 06 giờ làm việc kể từ khi nhận yêu cầu cụ thể của đoàn |
Phần 1/4
Hình thức 1: kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế, bắt đầu bằng giải trình
Áp dụng với người nộp thuế có hồ sơ thuế được phân loại rủi ro cao, trừ các trường hợp thuộc diện kiểm tra thẳng tại trụ sở người nộp thuế. Vì vậy hồ sơ rủi ro cao không mặc nhiên phải qua đủ hai vòng giải trình.
Cơ quan thuế làm gì, doanh nghiệp phải làm gì
Hồ sơ thuế gồm hồ sơ kê khai, nộp thuế và hóa đơn điện tử của người nộp thuế. Theo Quy trình, hồ sơ được rà soát theo cơ chế quản lý rủi ro và ưu tiên dùng ứng dụng công nghệ thông tin của ngành thuế. Với loại hồ sơ chưa có ứng dụng hỗ trợ, công chức được giao nhiệm vụ rà soát, đánh giá rủi ro, rồi yêu cầu giải trình, bổ sung thông tin, tài liệu.
| Nội dung | Vòng 1 | Vòng 2 |
|---|---|---|
| Văn bản của cơ quan thuế | Thông báo lần 1 (Mẫu 01/KTT) | Thông báo lần 2 (Mẫu 02/KTT) |
| Thời hạn doanh nghiệp giải trình | Không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo | Không quá 10 ngày làm việc |
| Cơ quan thuế ban hành thông báo | Khi rà soát thấy hồ sơ có dấu hiệu rủi ro | Trong 05 ngày làm việc kể từ ngày xử lý kết quả vòng 1, nếu giải trình chưa đủ căn cứ hoặc hết hạn mà không giải trình |
| Số lần tối đa | Cơ quan thuế thông báo giải trình, bổ sung không quá 02 lần | Tính trong cùng giới hạn 02 lần |
Doanh nghiệp được giải trình trực tiếp tại cơ quan thuế, làm việc trực tuyến, giao dịch điện tử hoặc gửi văn bản qua bưu điện (khoản 5 Điều 8 Quy trình). Nếu vì lý do bất khả kháng mà cần hoãn thời gian giải trình, doanh nghiệp có văn bản đề nghị, Thủ trưởng cơ quan thuế quyết định trên cơ sở thực tế lý do đó (khoản 4 Điều 8).
Sau giải trình, hồ sơ đi tiếp theo hướng nào
| Tình huống | Cơ quan thuế xử lý |
|---|---|
| Doanh nghiệp giải trình đủ, hoặc khai bổ sung trước hạn và chứng minh số thuế đã khai là đúng | Hồ sơ được chấp nhận và lưu trữ |
| Giải trình chưa đủ căn cứ chứng minh, hoặc hết hạn không giải trình | Gửi thông báo lần 2 (sau vòng 1); sau vòng 2 tiếp tục xử lý theo ba hướng bên dưới |
| Đủ cơ sở xác định hành vi vi phạm, nội dung vi phạm, số tiền dự kiến truy thu | Ban hành Quyết định kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế (Mẫu 04/KTT), thời hạn không quá 10 ngày làm việc, kết thúc ký Biên bản kiểm tra (Mẫu 05/KTT) |
| Đã đầy đủ căn cứ ấn định thuế và thuộc trường hợp luật định | Ấn định thuế (căn cứ tại Điều 36, 37 Nghị định 252/2026/NĐ-CP) |
| Cần kiểm tra trực tiếp | Chuyển sang kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế theo điểm b khoản 2 Điều 22 Luật Quản lý thuế |
Điểm đáng chú ý: ngay cả khi chưa có đoàn kiểm tra đến trụ sở, cơ quan thuế vẫn có thể ra quyết định kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế, lập biên bản và truy thu dựa trên hồ sơ và dữ liệu có sẵn. Doanh nghiệp không giải trình cả hai lần thì cơ quan thuế xem xét tình trạng hoạt động của doanh nghiệp để xử lý, có thể dẫn tới kiểm tra tại trụ sở.
Phần 2/4
Hình thức 2: kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp
Hai hình thức kiểm tra không nhất thiết diễn ra nối tiếp. Tùy căn cứ pháp lý và trường hợp cụ thể, cơ quan thuế có thể kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế mà không qua hai vòng giải trình. Áp dụng với các trường hợp như kiểm tra theo kế hoạch hoặc chuyên đề, kiểm tra trước hoàn thuế, hồ sơ miễn giảm thuế rủi ro cao, doanh nghiệp chia tách, sáp nhập, giải thể, kiểm tra theo yêu cầu giải quyết khiếu nại, tố cáo, và trường hợp chuyển từ kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế.
Các mốc thời gian cần nhớ
Ngoài các mốc ở bảng đầu bài, quy trình quy định việc kiểm tra theo quyết định phải được tiến hành chậm nhất 10 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định, trừ trường hợp bãi bỏ hoặc hoãn kiểm tra. Thời hạn kiểm tra được gia hạn một lần, không quá 20 ngày (40 ngày với doanh nghiệp có giao dịch liên kết), và thời gian tạm dừng kiểm tra không tính vào thời hạn.
Lưu ý, theo Luật Quản lý thuế 2025 thì 20 ngày và 40 ngày là ngày kể từ ngày công bố quyết định, không phải ngày làm việc. Ngược lại, các thời hạn 03 ngày, 10 ngày, 05 ngày của khâu giải trình và chuẩn bị đều là ngày làm việc. Hai cách đếm này dễ bị nhầm khi lập lịch nội bộ.
Quy tắc 06 giờ làm việc
Quy tắc này chỉ áp dụng trong quá trình kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp, và gắn với từng yêu cầu cụ thể của đoàn kiểm tra. Không phải doanh nghiệp luôn phải xuất toàn bộ sổ sách trong 06 giờ, kể cả khi chưa có yêu cầu. Phạm vi cung cấp căn cứ vào yêu cầu hợp lệ và nội dung ghi trong quyết định kiểm tra.
Nếu doanh nghiệp cung cấp hồ sơ, tài liệu, hóa đơn, chứng từ, sổ kế toán liên quan đến nghĩa vụ thuế quá 06 giờ làm việc kể từ khi nhận yêu cầu của đoàn kiểm tra, hoặc cung cấp không đầy đủ, chính xác, đoàn kiểm tra lập biên bản vi phạm hành chính và xử phạt theo Điều 15 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 2 Nghị định 310/2025/NĐ-CP.
Với doanh nghiệp làm kế toán trên máy tính, đoàn kiểm tra yêu cầu cung cấp sổ kế toán lưu dưới dạng dữ liệu điện tử đọc được bằng phần mềm văn phòng thông dụng, có nội dung như bản đã in để lưu trữ, mà không yêu cầu in ra giấy.
Sau khi kết thúc kiểm tra
Đoàn lập biên bản kiểm tra, doanh nghiệp có quyền giải trình trước khi có kết luận hoặc quyết định xử phạt theo Luật Xử lý vi phạm hành chính. Cơ quan thuế ban hành kết luận kiểm tra hoặc quyết định xử lý trong các thời hạn của Quy trình. Khi có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế, cơ quan thuế có thể áp dụng biện pháp tạm giữ tài liệu theo Điều 23 Luật Quản lý thuế.
Phần 3/4
Quy trình mới áp dụng cho cuộc kiểm tra nào
Hiệu lực của Quy trình đi kèm quy định chuyển tiếp, nên cuộc kiểm tra đang diễn ra có thể vẫn theo luật cũ.
| Quyết định kiểm tra ban hành | Áp dụng |
|---|---|
| Trước 01/7/2026, chưa có kết luận hoặc quyết định xử lý | Tiếp tục theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, văn bản hướng dẫn và Quyết định 970/QĐ-TCT |
| Từ 01/7/2026 đến trước 14/8/2026, chưa có kết luận | Theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn |
| Từ 14/8/2026 | Theo Quy trình ban hành kèm Quyết định 1161/QĐ-CT |
Riêng nhóm thứ hai (quyết định kiểm tra ban hành từ 01/7/2026 đến trước 14/8/2026), từ khi Quyết định 1161/QĐ-CT có hiệu lực, các bước công việc tiếp theo chưa thực hiện được thực hiện theo Quy trình mới. Nhóm thứ nhất tiếp tục theo Luật số 38/2019/QH14, văn bản hướng dẫn và Quyết định 970/QĐ-TCT.
Phần 4/4
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì
Bốn việc sau đều xuất phát từ cách Quy trình vận hành: rà soát dữ liệu trước, thời hạn ngắn, và tiếp nhận thông báo qua kênh điện tử.
Ví dụ: Công ty A kê khai thuế giá trị gia tăng có tỷ lệ khấu trừ cao hơn các doanh nghiệp cùng ngành, và nhiều hóa đơn đầu vào đến từ một số nhà cung cấp mới. Cơ quan thuế phân loại hồ sơ rủi ro cao và gửi thông báo giải trình lần 1. Nếu bộ phận kế toán chỉ biết tin khi hết hạn, công ty có thể mất cả vòng 1. Nếu đã có sẵn bảng đối chiếu hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán, công ty có thể gửi giải trình đầy đủ ngay lần đầu, hồ sơ có khả năng dừng ở bước chấp nhận và lưu trữ.


