FinScan.vn

Bản tin tuần

Bản tin tuần 05/10/2026 – 09/10/2026

FinScan.vnĐăng 09/10/2026

Chia sẻFacebookLinkedInEmail

Trong các tin FinScan chọn tuần này, chưa có chuẩn mực kế toán hay kiểm toán mới nào được ban hành. IAASB tiếp tục đưa công nghệ, bằng chứng kiểm toán và phản hồi rủi ro vào chương trình chuẩn mực; trong nước, Thông tư 89/2026/TT-BTC bắt đầu tác động đến việc khai thuế và công cụ kê khai.

Việt Nam 4 tin

  • 01 · Dự thảo sửa NĐ 181 về thuế GTGTĐang lấy ý kiến; chưa đổi chính sách khi mới là dự thảo.07/10 · Dự thảo · góp ý trước 10/10

    Nội dung

    Bộ Tài chính đăng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 181/2025/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Thuế GTGT) để lấy ý kiến. Trang lấy ý kiến chưa đính kèm văn bản dự thảo, nên FinScan chưa nêu chi tiết nội dung sửa đổi.

    Tác động

    Doanh nghiệp và kế toán thuế áp dụng Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

    Việc nên làm

    • Theo dõi trang lấy ý kiến của Bộ Tài chính; đọc dự thảo khi có văn bản đính kèm.
    • Chưa đổi chính sách kế toán hay cấu hình phần mềm khi mới là dự thảo.
  • 02 · Công văn 7403: thuế của người làm nội dung sốChi trả cho KOL, affiliate cần phân loại thu nhập và kiểm tra chứng từ.06/10 · Hướng dẫn

    Nội dung

    Cục Thuế hướng dẫn: thu nhập từ sáng tạo nội dung số, quảng bá sản phẩm hoặc tiếp thị liên kết mà không phải tiền lương được xác định là thu nhập từ kinh doanh. Tiếp thị liên kết trên nền tảng thương mại điện tử chịu thuế TNCN 5% theo công văn.

    Cục Thuế hướng dẫn nghĩa vụ thuế đối với cá nhân cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số và tiếp thị liên kết trong thương mại điện tử; công văn gửi Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và Công ty TNHH TikTok Shop Việt Nam.

    Theo công văn, thu nhập theo hợp đồng lao động được xác định là tiền lương, tiền công; thu nhập từ sáng tạo nội dung số, quảng bá sản phẩm hoặc tiếp thị liên kết mà không phải tiền lương được xác định là thu nhập từ kinh doanh.

    Tiếp thị liên kết trên nền tảng thương mại điện tử áp dụng nhóm thuế suất của dịch vụ nội dung thông tin số, thuế TNCN 5% theo công văn.

    Chủ quản nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán phải khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế đối với hoạt động kinh doanh của hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng.

    Công văn cũng nêu yêu cầu chứng từ khi doanh nghiệp ghi nhận chi phí chi trả cho hộ, cá nhân kinh doanh. Đây là công văn hướng dẫn, không phải văn bản quy phạm pháp luật mới.

    Tác động

    Doanh nghiệp chi trả cho KOL, KOC, affiliate; cá nhân làm nội dung số; chủ quản nền tảng thương mại điện tử.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Với kinh tế nền tảng, kế toán và tư vấn thuế phải xác định đúng bản chất dòng thu nhập (tiền lương hay kinh doanh) trước khi nghĩ đến thuế suất.

    Doanh nghiệp chi trả cho người sáng tạo nội dung, KOL, KOC hay affiliate cần phân loại từng khoản chi.

    Việc nên làm

    • Phân loại từng khoản chi cho người làm nội dung hoặc affiliate: hợp đồng lao động hay hợp tác kinh doanh.
    • Tách khoản chi đi qua nền tảng (có thể đã được khấu trừ, nộp thay) với khoản chi trực tiếp, và kiểm tra chứng từ trước khi hạch toán.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Phân loại các khoản chi cho cá nhân làm nội dung hoặc affiliate: hợp đồng lao động hay hợp tác kinh doanh.
    • Xác định khoản chi đi qua nền tảng (nền tảng có thể đã khấu trừ, nộp thay) và khoản chi trực tiếp (doanh nghiệp tự xử lý), để không khấu trừ trùng hoặc bỏ sót.
    • Khi ghi nhận chi phí chi trả cho hộ, cá nhân kinh doanh, kiểm tra chứng từ theo hướng dẫn trong công văn trước khi hạch toán.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Phân loại nhầm bản chất thu nhập dẫn đến khấu trừ thiếu hoặc sai đối tượng.
    • Chi phí không đủ chứng từ hợp lệ khi quyết toán thuế TNDN.

    Công cụ và phần mềm: Hợp đồng và bảng đối soát hoa hồng; sổ chi phí marketing trên phần mềm kế toán; chứng từ và báo cáo từ nền tảng.

    Nguồn

    Bản đăng lại: Thư Viện Pháp Luật – Công văn 7403/CT-TMĐT ↗ (không phải trang của cơ quan ban hành)

    Cục Thuế · Số hiệu 7403/CT-TMĐT · đối chiếu ngày 09/10/2026

  • 03 · HTKK 5.7.9: Cục Thuế nâng cấp ứng dụng kê khaiCập nhật một số mẫu tờ khai theo Thông tư 89/2026/TT-BTC.07/10 · Cập nhật

    Nội dung

    HTKK lên phiên bản 5.7.9, cập nhật một số mẫu tờ khai theo Thông tư 89/2026/TT-BTC (TNDN, nhà thầu nước ngoài, tổ chức khai thay, TNCN).

    Theo bản đăng lại thông báo của Cục Thuế ngày 07/10/2026, ứng dụng HTKK được nâng cấp lên phiên bản 5.7.9, cập nhật một số mẫu tờ khai theo Thông tư 89/2026/TT-BTC (gồm một số mẫu thuế TNDN, thuế nhà thầu nước ngoài, tổ chức khai thay và TNCN) và một số nội dung phát sinh khi triển khai phiên bản 5.7.8, trong đó có tờ khai 04/ĐTV-TNCN và ràng buộc năm báo cáo của bộ báo cáo tài chính năm theo Thông tư 200.

    Người nộp thuế sử dụng chức năng kê khai trên HTKK 5.7.9 thay cho các phiên bản trước.

    Tác động

    Người nộp thuế và kế toán dùng HTKK để kê khai.

    Việc nên làm

    • Kê khai trên HTKK 5.7.9 thay cho các phiên bản trước.

    Nguồn

    Bản đăng lại: Thư Viện Pháp Luật – HTKK 5.7.9 ↗ (không phải trang của cơ quan ban hành)

    Cục Thuế · đối chiếu ngày 09/10/2026

  • Xem thêm tin Việt Nam (1) ▸
    • 04 · Công văn 7401: giảm trừ gia cảnh cho con đang họcGiảm trừ tính đủ theo tháng; xác định tháng kết thúc khi con được cấp bằng.06/10 · Hướng dẫn

      Nội dung

      Cục Thuế trả lời: giảm trừ được tính đủ theo tháng. Ví dụ con được cấp bằng tốt nghiệp đại học ngày 14/8/2026 thì tháng kết thúc giảm trừ khai trên Mẫu 41/UQ-ĐKT là tháng 09/2026.

      Cục Thuế trả lời vướng mắc về thời điểm kết thúc giảm trừ gia cảnh đối với người phụ thuộc là con đang học.

      Theo công văn, giảm trừ được tính đủ theo tháng; ví dụ người nộp thuế có con được cấp bằng tốt nghiệp đại học ngày 14/8/2026 thì thời điểm kết thúc tính giảm trừ khai theo Mẫu 41/UQ-ĐKT là tháng 09/2026.

      Công văn viện dẫn Luật Thuế TNCN, Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Thông tư 87/2026/TT-BTC và Thông tư 90/2026/TT-BTC. Đây là công văn trả lời một kiến nghị cụ thể, không phải văn bản quy phạm pháp luật.

      Tác động

      Người nộp thuế có con đang học đại học; bộ phận nhân sự và kế toán tiền lương.

      Nhận định của FinScan (để tham khảo): Điều đáng lấy từ công văn không phải là biến một tình huống thành quy định chung, mà là hiểu cách cơ quan thuế đang diễn giải: giảm trừ tính đủ theo tháng và gắn với thời điểm cấp bằng, nên tháng kết thúc cần được xác định chính xác khi khai Mẫu 41/UQ-ĐKT.

      Việc nên làm

      • Rà danh sách người phụ thuộc là con đang học: ngày được cấp bằng và tháng kết thúc giảm trừ.
      • Lưu hồ sơ chứng minh theo Thông tư 87/2026/TT-BTC.

      Gợi ý kiểm soát chi tiết

      • Cuối năm và đầu năm, rà soát danh sách người phụ thuộc là con đang học đại học: ngày được cấp bằng và tháng kết thúc giảm trừ.
      • Lưu hồ sơ chứng minh. Công văn viện dẫn Thông tư 87/2026/TT-BTC về hồ sơ, trong đó có bản chụp thẻ sinh viên hoặc bản khai có xác nhận của nhà trường.

      Rủi ro cần lưu ý

      • Tiếp tục giảm trừ sau khi hết điều kiện, dẫn đến phải điều chỉnh khi quyết toán.

      Công cụ và phần mềm: Bảng theo dõi người phụ thuộc của bộ phận nhân sự, kế toán tiền lương.

      Nguồn

      Bản đăng lại: Thư Viện Pháp Luật – Công văn 7401/CT-QLNT ↗ (không phải trang của cơ quan ban hành)

      Cục Thuế · Số hiệu 7401/CT-QLNT · đối chiếu ngày 09/10/2026

Thế giới 4 tin

  • Mới trong tuần
  • 05 · IAASB: ISA 501, 505 và hướng dẫn công cụ AIĐang soạn dự thảo; hướng dẫn về AI dự kiến tháng 11/2026.05/10 · Đang phát triển

    Nội dung

    ISA 501 (hàng tồn kho) và ISA 505 (xác nhận từ bên ngoài) đang ở giai đoạn soạn dự thảo, chưa công bố. Hướng dẫn đầu tiên về công cụ AI dự kiến phát hành tháng 11/2026 nếu được phê duyệt ngày 28/10/2026.

    Theo eNews tháng 10/2026 của IAASB (đăng ngày 05/10/2026), tại cuộc họp tháng 9/2026 IAASB đã thảo luận bản dự thảo đầy đủ đầu tiên của ISA 501 (Revised) về hàng tồn kho và ISA 505 (Revised) về xác nhận từ bên ngoài; dự án đang ở giai đoạn xây dựng dự thảo để lấy ý kiến, chưa công bố.

    IAASB cũng đang xây dựng loạt hướng dẫn không mang tính bắt buộc về việc áp dụng các chuẩn mực quản lý chất lượng đối với công cụ có AI.

    Hướng dẫn đầu tiên (nền tảng khái niệm chung) dự kiến phát hành vào tháng 11/2026, nếu được phê duyệt tại cuộc họp trực tuyến ngày 28/10/2026.

    Tác động

    Công ty kiểm toán dùng công cụ AI, công cụ hỗ trợ quan sát hàng tồn kho hoặc xác nhận bên ngoài.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Hướng đi của IAASB là dựa trên nguyên tắc, không viết chuẩn mực riêng cho từng công nghệ.

    Điều đó cho phép đổi công cụ mà không đổi nền tảng phương pháp luận, nhưng công ty kiểm toán phải giải thích được vì sao công nghệ tạo ra bằng chứng đủ và thích hợp, và các kiểm soát chất lượng quanh nó hoạt động thế nào.

    Việc nên làm

    • Bắt đầu lập quy định nội bộ về công cụ AI: phê duyệt, kiểm thử, lưu hồ sơ, người chịu trách nhiệm xét đoán.
    • Theo dõi kết quả cuộc họp ngày 28/10/2026.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Để sẵn khả năng thay đổi ở bốn vùng: quan sát hàng tồn kho, xác nhận từ bên ngoài, bằng chứng và phản hồi rủi ro, và quản trị công nghệ dùng trong cuộc kiểm toán.
    • Bắt đầu lập quy định nội bộ về việc dùng công cụ AI: phê duyệt công cụ, kiểm thử, lưu hồ sơ, người chịu trách nhiệm xét đoán.
    • Theo dõi kết quả cuộc họp 28/10/2026.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Dùng công cụ AI trong cuộc kiểm toán khi chưa có quy định nội bộ về kiểm soát chất lượng.
    • Hiểu nhầm dự án đang soạn là chuẩn mực đã ban hành.

    Công cụ và phần mềm: Công cụ xác nhận bên ngoài, công cụ hỗ trợ quan sát hàng tồn kho, công cụ có AI dùng trong cuộc kiểm toán.

    Nguồn

    Nguồn chính thức: IAASB – eNews tháng 10/2026 ↗

    IAASB · đối chiếu ngày 09/10/2026

  • 06 · IAASB: Digital Technology Catalog bản tương tácThêm năm chủ đề công nghệ mới, gồm tài sản mã hóa và an ninh mạng.08/10 · Cập nhật

    Nội dung

    Ấn bản thứ ba bổ sung năm chủ đề mới về công nghệ và assurance, gồm tài sản mã hóa, các mối đe dọa an ninh mạng và các hợp đồng assurance mới. Đây là tài liệu hỗ trợ, không phải chuẩn mực.

    IAASB công bố ngày 08/10/2026 phiên bản tương tác của Digital Technology Catalog, bổ sung cho bản PDF Technology Catalog do IAASB phê duyệt.

    Ấn bản thứ ba bổ sung năm chủ đề mới về công nghệ và assurance, trong đó có tài sản mã hóa (crypto-assets), các mối đe dọa an ninh mạng ảnh hưởng đến đơn vị và các hợp đồng assurance mới hoặc đang phát triển.

    Catalog cũng cập nhật các dự án IAASB đang triển khai và điều chỉnh cách phân loại để theo dõi một vấn đề công nghệ từ khi mới xuất hiện đến khi được đưa vào xây dựng hoặc hỗ trợ triển khai chuẩn mực.

    Đây là tài liệu hỗ trợ, không phải chuẩn mực.

    Tác động

    Công ty kiểm toán và kiểm toán viên đang dùng hoặc xây dựng công cụ công nghệ trong kiểm toán.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Thông điệp lớn hơn bản thân một catalog: công nghệ được xem là yếu tố có thể tác động đến phương pháp kiểm toán, bằng chứng kiểm toán, quản lý chất lượng và loại hình assurance, không chỉ là công cụ giúp làm nhanh hơn.

    Câu hỏi nên đặt ra là công cụ thay đổi bằng chứng, xét đoán nghề nghiệp, kiểm soát chất lượng và trách nhiệm của kiểm toán viên như thế nào.

    Việc nên làm

    • Lập danh mục công cụ công nghệ đang dùng trong từng cuộc kiểm toán và mức độ phụ thuộc.
    • Dùng catalog để theo dõi rủi ro công nghệ, không coi là danh mục phần mềm để mua.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Lập danh mục công cụ công nghệ đang dùng trong từng cuộc kiểm toán: công cụ nào, dùng cho việc gì, mức độ phụ thuộc.
    • Với mỗi công cụ, ghi lại: dữ liệu đầu vào có đầy đủ và chính xác không, công cụ đã được kiểm thử thế nào, ai xét đoán kết quả, hồ sơ lưu ở đâu.
    • Dùng catalog như một công cụ theo dõi rủi ro công nghệ, không phải danh mục phần mềm để mua.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Dùng kết quả của công cụ như bằng chứng mà chưa đánh giá độ tin cậy của dữ liệu và công cụ.
    • Phụ thuộc vào một nhà cung cấp mà không có phương án thay thế.

    Công cụ và phần mềm: CAATs, kiểm tra bút toán (journal-entry testing), chọn mẫu tự động, công cụ hỗ trợ bằng AI.

    Nguồn

    Nguồn chính thức: IAASB – IAASB Launches Interactive Digital Technology Catalog ↗

    IAASB · đối chiếu ngày 09/10/2026

  • Đang theo dõi, công bố trước tuần này
  • 07 · IAASB: sửa ISA 330, 500, 520Siết lại bằng chứng kiểm toán, phản hồi rủi ro và thủ tục phân tích.05/08 · Dự thảo · góp ý đến 15/12

    Nội dung

    IAASB lấy ý kiến dự thảo sửa ISA 330 (phản hồi đối với rủi ro đã đánh giá), ISA 500 (bằng chứng kiểm toán) và ISA 520 (thủ tục phân tích). Chưa phải chuẩn mực có hiệu lực.

    IAASB đang lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi ISA 330 (Phản hồi của kiểm toán viên đối với rủi ro đã đánh giá), ISA 500 (Bằng chứng kiểm toán) và ISA 520 (Thủ tục phân tích). Dự thảo phát hành ngày 05/08/2026; hạn gửi ý kiến là 15/12/2026.

    Đây là dự thảo, chưa phải chuẩn mực có hiệu lực.

    Tác động

    Công ty kiểm toán đang xây phương pháp luận cho vài năm tới.

    Nhận định của FinScan (để tham khảo): Chưa cần sửa chương trình kiểm toán ngay. Nhưng công ty kiểm toán đang xây phương pháp luận cho vài năm tới nên để sẵn khả năng thay đổi ở các vùng liên quan đến bằng chứng kiểm toán, phản hồi rủi ro và thủ tục phân tích.

    Việc nên làm

    • Phân công người đọc dự thảo, đối chiếu với phương pháp luận hiện hành.
    • Gửi ý kiến (nếu có) trước 15/12/2026.

    Gợi ý kiểm soát chi tiết

    • Phân công người đọc dự thảo và đối chiếu với phương pháp luận hiện hành.
    • Nếu công ty có ý kiến, gửi trước 15/12/2026.
    • Thiết kế quy trình theo hướng dễ điều chỉnh, tránh gắn cứng vào câu chữ của dự thảo.

    Rủi ro cần lưu ý

    • Sửa phương pháp luận theo dự thảo rồi nội dung chính thức thay đổi.

    Công cụ và phần mềm: Các công cụ phân tích dữ liệu, thủ tục phân tích tự động trong hồ sơ kiểm toán.

    Nguồn

    Nguồn chính thức: IAASB – Proposed Revisions: Audit Evidence and Risk Response ↗

    IAASB · đối chiếu ngày 09/10/2026

  • Xem thêm tin Thế giới (1) ▸
    • 08 · IFRIC: ba quyết định dự kiến về IFRS 18, IAS 16, IFRS 9Dự kiến kết luận chuẩn mực hiện hành đã đủ cơ sở.16/09 · Dự thảo · góp ý đến 30/11

      Nội dung

      IFRIC dự kiến kết luận cả ba vấn đề (IFRS 18, IAS 16, IFRS 9) đã đủ cơ sở trong chuẩn mực hiện hành, không cần dự án mới. Chưa phải thay đổi chuẩn mực.

      Trong IFRIC Update tháng 9/2026 (cuộc họp 15–16/9/2026), IFRS Interpretations Committee công bố ba tentative agenda decisions, mở lấy ý kiến đến 30/11/2026: (1) IFRS 18: cách đánh giá một tài sản có tạo ra lợi nhuận riêng lẻ và phần lớn độc lập với các nguồn lực khác của đơn vị hay không (đoạn 53(c)); (2) IAS 16: khi ước tính giá trị thanh lý, đơn vị có phải phản ánh các diễn biến tương lai khác ngoài tuổi và tình trạng dự kiến của tài sản khi hết thời gian hữu ích hay không; (3) IFRS 9: ghi nhận chênh lệch giữa giá trị hợp lý của khoản đầu tư vốn chủ sở hữu đo lường theo FVOCI và số tiền nhận được khi bán.

      Với cả ba vấn đề, Ủy ban dự kiến kết luận rằng nguyên tắc và yêu cầu hiện hành đã đủ cơ sở, không cần dự án xây dựng chuẩn mực mới. Đây chưa phải thay đổi chuẩn mực.

      Tác động

      Doanh nghiệp lập báo cáo theo IFRS hoặc chuẩn bị áp dụng IFRS 18 (hiệu lực từ kỳ báo cáo năm bắt đầu từ 01/01/2027).

      Nhận định của FinScan (để tham khảo): Đối với doanh nghiệp lập báo cáo theo IFRS hoặc tập đoàn chuẩn bị áp dụng IFRS 18 (có hiệu lực từ kỳ báo cáo năm bắt đầu từ 01/01/2027), các câu hỏi diễn giải sẽ xuất hiện ngày càng nhiều. Chúng cho thấy cách Ủy ban đọc chuẩn mực hiện hành.

      Việc nên làm

      • Lập nhật ký vấn đề (issue log) cho IFRS 18 ngay từ bây giờ.
      • Rà soát chính sách ước tính giá trị thanh lý và cách ghi nhận khi bán khoản đầu tư FVOCI.

      Gợi ý kiểm soát chi tiết

      • Lập nhật ký vấn đề (issue log) cho IFRS 18 ngay từ bây giờ, thay vì đợi đến kỳ báo cáo năm 2027.
      • Rà soát chính sách ước tính giá trị thanh lý hiện hành và lưu căn cứ.
      • Kiểm tra cách ghi nhận khi bán khoản đầu tư FVOCI có nhất quán với kết luận dự kiến của Ủy ban.

      Rủi ro cần lưu ý

      • Coi tentative agenda decision như chuẩn mực mới, hoặc ngược lại bỏ qua vì chưa chính thức.
      • Dồn toàn bộ việc xử lý IFRS 18 vào kỳ lập báo cáo đầu tiên.

      Công cụ và phần mềm: Danh mục tài sản cố định (fixed asset register) và quy trình ước tính giá trị thanh lý; bảng theo dõi khoản đầu tư FVOCI.

      Nguồn

      Nguồn chính thức: IFRS Foundation – IFRIC Update tháng 9/2026 ↗

      IFRS Interpretations Committee · đối chiếu ngày 09/10/2026

Góc nhìn FinScan

  • 09 · Công nghệ đang thay đổi cách chứng minh chất lượng công việcKế toán kiểm soát dữ liệu, kiểm toán chứng minh độ tin cậy của công cụ.Nhận định của FinScan

    Kế toán phải kiểm soát ngày càng nhiều dữ liệu và cách hệ thống xử lý giao dịch: các hướng dẫn thuế tuần này đều bắt đầu từ việc xác định đúng bản chất khoản thu nhập hoặc giao dịch, rồi mới áp dụng quy định.

    Kiểm toán phải chứng minh được độ tin cậy của dữ liệu, công cụ và bằng chứng hình thành từ công nghệ, đúng điều IAASB đang xử lý qua bằng chứng kiểm toán, phản hồi rủi ro và quản lý chất lượng với công cụ AI.

    Điểm chung không nằm ở việc dùng nhiều phần mềm hơn, mà ở khả năng giải thích và kiểm soát kết quả do phần mềm tạo ra.

    Nhận định của FinScan, tách riêng khỏi thông tin của cơ quan ban hành.

Cách đọc bản tin ▸
  • Đã ban hành: văn bản đã ban hành, có số hiệu và ngày hiệu lực.
  • Dự thảo: dự thảo đã công bố, chưa có hiệu lực.
  • Đang phát triển: đang soạn, chưa công bố để lấy ý kiến.
  • Hướng dẫn: công văn, hướng dẫn, tài liệu hỗ trợ; không phải văn bản quy phạm mới.
  • Cập nhật: cập nhật công cụ, phần mềm, tài liệu hoặc thông báo.

Mới trong tuần: công bố trong kỳ của bản tin. Đang theo dõi: công bố trước kỳ này, vẫn đáng chú ý. Ngày công bố và ngày hiệu lực được ghi riêng. Hãy đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.