Kế toán & Tuân thủ
Thuế GTGT được khấu trừ: 5 điều kiện để không bị loại oan
FinScan.vn12/10/2026
Đọc nhanh
- Hóa đơn
- Hóa đơn hợp pháp, đúng thông tin; hóa đơn sai nên điều chỉnh hoặc thay thế sớm, không để dồn cuối năm.
- Chuyển khoản
- Từ 01/7/2025, mua vào từ 5 triệu đồng trở lên (đã gồm thuế) cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Không còn là 20 triệu. Mua trả chậm, trả góp có cách xử lý riêng từ 20/6/2026.
- Mục đích
- Chỉ khấu trừ thuế đầu vào của hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động chịu thuế GTGT; dùng chung thì phải phân bổ.
- Thời điểm
- Hóa đơn bỏ sót có thể kê khai bổ sung trong thời hạn 5 năm theo Luật Quản lý thuế 2025, tùy từng trường hợp; cần đối chiếu điều kiện cụ thể trước khi nộp.
- Đối tác
- Hóa đơn lập từ hành vi bị nghiêm cấm thì không được khấu trừ; nên tra cứu nhà cung cấp trước khi giao dịch giá trị lớn.

Hóa đơn đầy đủ, hàng hóa có thật mà thuế GTGT đầu vào vẫn bị loại là tình huống nhiều kế toán từng gặp. Phần lớn nguyên nhân nằm ở thủ tục, ít khi nằm ở bản chất giao dịch.
Từ ngày 01/7/2025, Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP đã thay đổi một số điều kiện, nhất là ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt. Dưới đây là năm điều kiện nên rà trước khi đưa một hóa đơn đầu vào vào tờ khai.
Phần 1/4
Hóa đơn phải hợp lệ
Điều kiện đầu tiên, và cũng là chỗ sai sót thường gặp nhất.
Hóa đơn sai tên, sai mã số thuế, sai thuế suất, hoặc hóa đơn đã hủy mà vẫn kê khai đều có nguy cơ bị loại. Hóa đơn mua trong nước phải là hóa đơn hợp pháp do bên bán lập; hàng nhập khẩu cần chứng từ nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu.
Cách phòng: kiểm tra hóa đơn ngay khi nhận. Nếu có sai, yêu cầu bên bán điều chỉnh hoặc thay thế sớm thay vì để đến cuối năm mới xử lý.
Phần 2/4
Thanh toán không dùng tiền mặt: ngưỡng là 5 triệu đồng
Điểm thay đổi lớn nhất so với những gì nhiều người còn nhớ.
Theo điểm b khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, hàng hóa, dịch vụ mua vào có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (đã gồm thuế GTGT) cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì mới được khấu trừ. Trước 01/7/2025 ngưỡng này là 20 triệu đồng, nên nhiều tài liệu cũ vẫn ghi con số đó.
| Tình huống | Cách hiểu |
|---|---|
| Hóa đơn từ 5 triệu, trả tiền mặt | Không đủ điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào của hóa đơn đó, dù hàng thật. |
| Mua nhiều lần trong ngày, tổng từ 5 triệu | Cùng một người bán, mỗi lần dưới 5 triệu nhưng tổng trong ngày từ 5 triệu thì được cộng dồn. Cần chứng từ không dùng tiền mặt mới được khấu trừ. |
| Nhân viên trả hộ, công ty hoàn lại | Nhân viên được doanh nghiệp ủy quyền mua và trả bằng dịch vụ không dùng tiền mặt, sau đó doanh nghiệp thanh toán lại. Nghị định có quy định riêng cho trường hợp đặc thù này; cần đúng điều kiện về ủy quyền và chứng từ. |
| Bù trừ công nợ, cấn trừ | Phải có hợp đồng quy định phương thức này và biên bản đối chiếu hai bên. |
| Mua trả chậm, trả góp từ 5 triệu | Theo điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 144/2026/NĐ-CP (hiệu lực 20/6/2026): căn cứ hợp đồng bằng văn bản, hóa đơn và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng thì vẫn được khấu trừ. Đến hạn mà không có chứng từ thì điều chỉnh giảm thuế đầu vào đã khấu trừ, ở kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán; sau đó có chứng từ thì khấu trừ lại ở kỳ có chứng từ. |
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt là chứng từ theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP, trừ trường hợp bên mua nộp tiền mặt vào tài khoản của bên bán. Các trường hợp đặc thù đã được sửa đổi ở Nghị định 144/2026/NĐ-CP, nên khi gặp tình huống ngoài thông thường cần mở văn bản hiện hành để đối chiếu.
Cách phòng: chuyển khoản cho mọi khoản từ 5 triệu đồng, lưu ủy nhiệm chi và sao kê để đối chiếu. Với các khoản mua nhỏ nhiều lần trong ngày, nên gom lại và thanh toán một lần bằng chuyển khoản. Với hợp đồng trả chậm, trả góp, lập lịch theo dõi từng kỳ thanh toán để biết khi nào cần điều chỉnh.
Phần 3/4
Thuế đầu vào phải phục vụ hoạt động chịu thuế GTGT
Mục đích sử dụng quyết định thuế có được khấu trừ hay không.
Thuế đầu vào của hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động chịu thuế GTGT mới được khấu trừ. Mua vào phục vụ hoạt động không chịu thuế hoặc mục đích cá nhân thì không. Khi xác định một hoạt động có thuộc diện không chịu thuế hay không, cần đối chiếu Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng theo bản đã được Luật số 149/2025/QH15 sửa đổi (hiệu lực từ 01/01/2026). Ví dụ, doanh nghiệp mua nông sản chưa chế biến, hoặc mới sơ chế thông thường, để bán cho doanh nghiệp khác thì không phải kê khai, tính nộp thuế nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Hàng hóa, dịch vụ dùng chung cho cả hoạt động chịu thuế và không chịu thuế thì chỉ phần dùng cho hoạt động chịu thuế được khấu trừ. Doanh nghiệp nên hạch toán riêng nếu tách được; không tách được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu. Cách tính cụ thể cần đối chiếu quy định hiện hành sau khi Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa đổi.
Về thuế thu nhập doanh nghiệp, phần thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ có thể được tính vào chi phí nếu khoản chi đáp ứng điều kiện chi phí được trừ tại Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, trong đó có yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với từng lần mua từ 5 triệu đồng trở lên. Ngược lại, thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ hoặc đã được hoàn thì không được tính vào chi phí (khoản 12 Điều 10 của nghị định này). Mua hàng từ 5 triệu đồng mà chưa thanh toán tại thời điểm ghi nhận chi phí thì vẫn được ghi chi phí; khi thanh toán cần giữ chứng từ không dùng tiền mặt.
Phần 4/4
Kê khai đúng thời điểm và lưu ý đối tác
Hai điều kiện còn lại, cùng một cách phòng: rà soát sớm.
Kê khai bổ sung: kiểm tra điều kiện trước khi nộp
Hóa đơn đầu vào bị bỏ sót có thể được kê khai bổ sung. Từ 01/7/2026, khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cho phép khai bổ sung trong thời hạn 5 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ có sai sót (trước đây là 10 năm), áp dụng cho các trường hợp luật liệt kê: ví dụ trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra, hoặc hồ sơ không thuộc phạm vi, thời kỳ đang được thanh tra, kiểm tra. Nghị định 252/2026/NĐ-CP (ban hành 30/6/2026, hiệu lực 01/7/2026) hướng dẫn chi tiết Điều 12 của luật, nên khi gặp trường hợp đã có quyết định kiểm tra, cần đọc đúng các điều kiện đó thay vì mặc định là không còn cách điều chỉnh.
Kê khai vào kỳ nào còn phụ thuộc việc điều chỉnh làm tăng hay giảm số thuế phải nộp, nên cần đọc Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng cùng hướng dẫn trước khi nộp tờ khai bổ sung.
Cách phòng: đối chiếu hóa đơn đầu vào mỗi quý với dữ liệu hóa đơn điện tử để phát hiện sớm hóa đơn còn thiếu.
Hóa đơn của đối tác "có vấn đề"
Hóa đơn lập từ các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 13 Luật Thuế giá trị gia tăng, như giao dịch không có thật hoặc lập hóa đơn trong thời gian bị ngừng hoạt động (trừ hợp đồng ký trước khi có thông báo ngừng), thì không được khấu trừ (Nghị định 181/2025/NĐ-CP, Điều 23). Việc bên mua ngay tình có được xem xét hay không phụ thuộc hồ sơ cụ thể và kết luận của cơ quan thuế; bài này không khẳng định thay cho từng trường hợp.
Cách phòng: tra cứu tình trạng hoạt động của nhà cung cấp trước khi giao dịch giá trị lớn, nhất là với đối tác mới. Giữ hợp đồng, biên bản giao nhận, chứng từ vận chuyển và thanh toán để chứng minh giao dịch có thật.


